Ziemniaki to podstawowe warzywo w polskiej kuchni, ale niewłaściwe przechowywanie może szybko zamienić je w kiełkującą, zieloną i pomarszczoną masę. Kluczem do sukcesu jest stworzenie im warunków zbliżonych do tych w dobrej piwnicy, nawet jeśli jej nie posiadamy. W tym poradniku odpowiadamy na pytanie, jak przechowywać ziemniaki w warunkach domowych, aby przez wiele tygodni pozostały twarde, smaczne i pozbawione szkodliwych kiełków. Wyjaśniamy, gdzie je trzymać, czego unikać i jak radzić sobie z najczęstszymi problemami.
Zasady przechowywania ziemniaków – od A do Z
Jak przechować ziemniaki bez piwnicy? Domowe zamienniki idealnego miejsca
Gdy nie mamy piwnicy, musimy znaleźć w domu lub mieszkaniu miejsce, które maksymalnie spełni trzy warunki: ciemność, chłód i suchość. Idealna temperatura to 4-8°C. Oto najlepsze domowe lokalizacje:
1. Ciemna, nieogrzewana spiżarnia lub komórka lokatorska – to najlepszy zamiennik piwnicy w bloku.
2. Balkonowy schowek, skrzynia balkonowa lub garaż – doskonałe jesienią i wczesną zimą, ale trzeba je zabezpieczyć przed mrozem (owinąć kocem, styropianem), bo zamarznięte ziemniaki stają się słodkie i nieapetyczne.
3. Najchłodniejszy kąt w przedpokoju lub przy drzwiach balkonowych – z dala od kaloryfera.
Ziemniaki należy umieścić w przewiewnym pojemniku: drewnianej lub plastikowej skrzyni z otworami, wiklinowym koszu, kartonie z wyciętymi otworami czy bawełnianym worku. Nigdy w plastikowej, szczelnej torbie!
Czy ziemniaki muszą być przykryte? Ochrona przed światłem
Tak, ziemniaki muszą być bezwzględnie chronione przed światłem, zarówno naturalnym, jak i sztucznym. Pod wpływem światła w bulwach zaczyna wytwarzać się solanina – toksyczny glikoalkaloid, który nadaje ziemniakom zieloną barwę i gorzki, nieprzyjemny smak. Spożycie dużych ilości solaniny może powodować dolegliwości żołądkowe. Dlatego pojemnik z ziemniakami należy trzymać w ciemnym miejscu lub przykryć go nieprzezroczystą tkaniną (np. workiem jutowym), ciemnym kocem lub pokrywką. Worki papierowe również blokują światło. Przechowywanie w przezroczystej siatce na widoku to najgorszy możliwy błąd.
Dlaczego nie trzymać ziemniaka w lodówce? Problem z cukrem i teksturą
Przechowywanie surowych ziemniaków w lodówce jest niewskazane z kilku ważnych powodów. Niska temperatura (poniżej 7°C) powoduje, że skrobia zawarta w ziemniakach zaczyna przekształcać się w cukry proste (glukozę i fruktozę). To sprawia, że ziemniaki stają się nienaturalnie słodkie w smaku. Co gorsza, podczas obróbki termicznej (smażenia, pieczenia) te cukry wchodzą w reakcję z aminokwasami, prowadząc do nadmiernego tworzenia się akryloamidu – substancji potencjalnie szkodliwej. Dodatkowo, po ugotowaniu takie ziemniaki mogą mieć nieapetyczną, ciemną barwę i gumowatą teksturę. Lodówka jest miejscem tylko dla ugotowanych lub upieczonych ziemniaków.
Co zrobić, żeby ziemniaki nie kiełkowały? Prewencja poprzez sąsiedztwo
Kiełkowanie to naturalny proces, który przyspieszają: ciepło, światło i obecność etylenu. Aby go opóźnić, oprócz zapewnienia chłodu i ciemności, można zastosować sprytny trik z odpowiednim sąsiedztwem. Do pojemnika z ziemniakami warto wrzucić kilka jabłek. Jabłka wydzielają etylen, ale w przypadku ziemniaków działa on paradoksalnie hamująco na proces kiełkowania. Innym skutecznym sposobem jest przesypanie ziemniaków suchymi liśćmi mięty lub umieszczenie jej w woreczku między bulwami. Olejki eteryczne mięty spowalniają kiełkowanie. Ważne jest też, by ziemniaki nie były mokre i by regularnie usuwać te, które zaczynają puszczać kiełki, aby nie stymulowały innych.
Gdzie w domu trzymać ziemniaki? Ranking lokalizacji
Oceniamy potencjalne miejsca w domu pod kątem przechowywania ziemniaków:
DOSKONAŁE: Ciemna, chłodna spiżarnia (4-8°C) z drewnianą skrzynią.
DOBRE: Zabezpieczona przed mrozem skrzynia balkonowa; nieogrzewana komórka lokatorska; zacieniony, chłodny garaż.
DOPUSZCZALNE (na krótko): Najchłodniejsza szafka w kuchni, z dala od piekarnika (ale tu kiełkują szybciej).
ZŁE: Pod zlewem (zbyt wilgotno); na blacie kuchennym (ciepło i światło); obok kaloryfera (za gorąco).
ABSOLUTNIE ZAKAZANE: W lodówce (powód wyjaśniony wyżej); w plastikowej, zamkniętej torbie w ciepłym miejscu (zaparują i zgniją).
Jak pozbyć się kiełków na ziemniakach? Kiedy można jeść, a kiedy wyrzucić
Kiełki na ziemniakach należy grubo obciąć nożem lub wykręcić, a samo miejsce po nich głęboko wyciąć, ponieważ w ich bezpośrednim otoczeniu koncentruje się solanina. Jeśli ziemniak jest twardy, jędrny i nie ma zielonych przebarwień po usunięciu kiełków, nadaje się do spożycia po obraniu. Jednak jeśli bulwa jest:
– Miękka i pomarszczona (straciła wodę na rzecz kiełków),
– Intensywnie zielona pod skórką,
– lub kiełki są bardzo liczne, długie i ciemne,
lepiej takiego ziemniaka wyrzucić. Zawiera on mało wartości odżywczych, a dużo solaniny. Zdrowe, jędrne ziemniaki z małymi, świeżymi kiełkami są bezpieczne po ich dokładnym usunięciu.
Podsumowanie
Odpowiedź na pytanie, jak przechowywać ziemniaki, sprowadza się do znalezienia dla nich ciemnego, chłodnego (ale nie zimnego!) i suchego zakątka w domu, najlepiej z dala od źródeł ciepła. Kluczowe jest unikanie światła (aby nie zzieleniały) i lodówki (aby nie stały się słodkie). Stosując proste triki, jak dodanie jabłka do przechowywania, możemy znacznie opóźnić kiełkowanie. Pamiętajmy o regularnym przeglądzie zapasów i właściwym usuwaniu kiełków. Dzięki tym zasadom Twoje ziemniaki zachowają swój najlepszy smak i wartości odżywcze przez długi czas.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy można mrozić surowe ziemniaki?
Nie, surowych ziemniaków nie należy mrozić w całości ani w kawałkach. Po rozmrożeniu staną się wodniste, gumowate i nieapetyczne, ponieważ ich struktura komórkowa ulegnie uszkodzeniu przez kryształki lodu. Mrozić można tylko ziemniaki po obróbce termicznej: ugotowane i rozdrobnione na puree, upieczone w kawałkach lub półprodukty jak frytki blanszowane.
Po czym poznać, że ziemniak się zepsuł?
Zepsuty ziemniak jest miękki, gąbczasty i pomarszczony, często z ciemnymi, zapadniętymi plamami. Może wydzielać nieprzyjemny, stęchły lub słodkawy zapach. Wewnątrz może być gąbczasty, brązowy lub czarny. Obecność białej, różowej lub zielonej pleśni na skórce lub w środku to pewny znak zepsucia. Intensywnie zielona barwa pod skórką wskazuje na wysoką zawartość toksycznej solaniny.
Czy ziemniaki można przechowywać z cebulą?
Nie jest to zalecane. Zarówno ziemniaki, jak i cebula wymagają podobnych warunków (chłód, suchość, ciemność), ale przechowywane razem przyspieszają swoje psucie. Cebula wydziela wilgoć i gazy, które mogą przyspieszać kiełkowanie i gnicie ziemniaków. Ziemniaki z kolei mogą oddawać wilgoć, przez co cebula zacznie pleśnieć. Lepszym rozwiązaniem jest trzymanie ich w osobnych pojemnikach, ale w tym samym chłodnym pomieszczeniu.
Jak długo można przechowywać ziemniaki?
W idealnych warunkach piwnicznych (4-8°C, ciemno, sucho) młode ziemniaki przechowują się 1-2 miesiące, a późne odmiany przeznaczone do przechowywania (np. Irga, Satina) nawet 5-8 miesięcy. W dobrych warunkach domowych (np. chłodna spiżarnia) można liczyć na 1-3 miesiące. W temperaturze pokojowej zaczną kiełkować i więdnąć już po 1-2 tygodniach.
Czy trzeba myć ziemniaki przed przechowywaniem?
Absolutnie nie. Ziemniaków przeznaczonych do długoterminowego przechowywania nie wolno myć. Wilgoć na skórce jest główną przyczyną rozwoju pleśni i gnicia. Dopuszczalne jest jedynie delikatne otrzepanie nadmiaru suchej ziemi. Ziemniaki myjemy tuż przed samym przygotowaniem potrawy.
Czy zielone ziemniaki nadają się do jedzenia?
Zielonych ziemniaków nie powinno się jeść. Zielony kolor świadczy o wysokim stężeniu solaniny, która jest toksyczna. Jeśli zielenienie jest płytkie i powierzchniowe, można takiego ziemniaka jeszcze uratować, obierając go bardzo grubo – należy usunąć całą zieloną część wraz z przylegającym miąższem. Jeśli zielenienie jest głębokie i obejmuje większą część bulwy, lepiej ją wyrzucić.
