Jak sadzić szczaw? Uprawa, wymagania i sąsiedztwo w ogrodzie

Szczaw to wieloletnia roślina zielna, znana przede wszystkim ze swojej charakterystycznej, kwaśnej naci, która jest podstawą tradycyjnej zupy szczawiowej. Dla wielu osób to wspomnienie z dzieciństwa, a dla ogrodników – wdzięczna i mało wymagająca roślina, która może przez lata rosnąć w jednym miejscu. Uprawa szczawiu jest niezwykle prosta, ale warto poznać kilka jego sekretów, aby cieszyć się obfitymi i smacznymi plonami. W tym poradniku wyjaśnimy, jak założyć własną plantację szczawiu, jakie ma wymagania, z czym go łączyć, a czego unikać w jego sąsiedztwie.

Szczaw w ogrodzie: uprawa, pielęgnacja i zasady sąsiedztwa

Czy szczaw się rozrasta?

Tak, szczaw bardzo silnie się rozrasta i należy o tym pamiętać, planując jego uprawę. Jest to roślina wieloletnia (bylina) o rozbudowanym, podziemnym kłączu, z którego corocznie wyrastają nowe liście. Z jednej, małej sadzonki lub nasiona w ciągu 2-3 lat może powstać spora, gęsta kępa. Rozrasta się on na dwa sposoby: 1) Przez rozłogi podziemne (kłącza), które wypuszczają nowe pędy w pewnej odległości od rośliny macierzystej. 2) Przez samosiew – jeśli pozwolimy mu zakwitnąć i zawiązać nasiona (co zwykle ma miejsce w drugim roku uprawy), to nasiona rozsiewają się po całej okolicy. Dlatego szczaw często dziczeje i można go spotkać na łąkach. W ogrodzie warto kontrolować jego ekspansję, regularnie usuwając niechciane odrosty i ścinając pędy kwiatostanowe, zanim nasiona dojrzeją. Można też od razu wyznaczyć mu oddzielną grządkę lub sadzić w dużym pojemniku zagłębionym w ziemi.

Czy szczaw jest łatwy w uprawie?

Szczaw jest niezwykle łatwy w uprawie i mało wymagający, co czyni go idealną rośliną nawet dla początkujących ogrodników. Jest całkowicie mrozoodporny, dzięki czemu może rosnąć w jednym miejscu przez wiele lat. Jego podstawowe wymagania to: 1) Stanowisko – najlepiej słoneczne lub półcieniste. 2) Gleba – umiarkowanie żyzna, wilgotna, ale przepuszczalna. Poradzi sobie nawet na słabszych glebach. 3) Woda – lubi wilgoć, więc w czasie długotrwałej suszy warto go podlewać, aby liście były soczyste. 4) Nawożenie – nie ma dużych wymagań pokarmowych; wiosną można podsypać go kompostem. Głównymi zabiegami pielęgnacyjnymi są odchwaszczanie (szczególnie w pierwszym roku) i regularne ścinanie liści, co pobudza roślinę do wytwarzania nowych. Jest też odporny na większość chorób i szkodników. Jedynym prawdziwym „wrogiem” mogą być ślimaki, które chętnie podgryzają młode liście.

Jak długo rośnie szczaw?

Szczaw to bylina, która może rosnąć w tym samym miejscu przez 3 do 5 lat, a przy dobrych warunkach nawet dłużej. Jednak po 3-4 latach uprawy na tym samym stanowisku plony zaczynają się zmniejszać, liście stają się mniejsze i mniej soczyste, a roślina silniej się rozłazi. Dlatego zaleca się co 3-4 lata odmładzać plantację, dzieląc stare kępy i przesadzając je na nowe miejsce (najlepiej po innych roślinach). W ciągu jednego sezonu wegetacyjnego szczaw rośnie bardzo szybko. Z siewu wiosennego pierwsze, młode listki można zbierać już po około 8-10 tygodniach. Po zbiorze liście odrastają, więc w sezonie możemy przeprowadzić kilka zbiorów (nawet 3-4), ścinając liście nożem nożyczkami około 3-5 cm nad ziemią. Ostatni zbiór należy przeprowadzić najpóźniej we wrześniu, aby roślina zdążyła zgromadzić zapasy na zimę. Szczaw zimuje w postaci kłącza pod ziemią.

Czy szczaw lubi kwaśną glebę?

Wbrew powszechnemu przekonaniu, szczaw nie ma szczególnych preferencji co do bardzo kwaśnej gleby. Często rośnie dziko na łąkach o różnym odczynie. W uprawie ogrodowej najlepiej czuje się w glebie o odczynie obojętnym do lekko kwaśnego (pH 5,5-7,0). Gleba zbyt kwaśna (pH poniżej 5,5) nie jest dla niego optymalna i może ograniczać wzrost. Jeśli masz w ogrodzie bardzo kwaśną ziemię (np. po iglakach), warto przed siewem lub sadzeniem lekko zwapnować stanowisko. Z drugiej strony, szczaw nie lubi też gleb silnie zasadowych (wapiennych). Kluczowa jest raczej struktura i wilgotność gleby – powinna być przepuszczalna, ale zdolna do magazynowania wody. Jeśli nie jesteś pewien odczynu swojej gleby, możesz kupić prosty test pH w sklepie ogrodniczym. W praktyce, jeśli w Twoim ogrodzie rosną inne warzywa, szczaw najprawdopodobniej też będzie się dobrze czuł.

Kiedy sadzić szczaw do gruntu?

Szczaw można wprowadzić do ogrodu na dwa sposoby: z siewu nasion lub przez podział starszych kęp. Nasiona szczawiu wysiewa się bezpośrednio do gruntu w dwóch głównych terminach: 1) Wczesna wiosna (marzec-kwiecień) – gdy gleba rozmarznie i obeschnie. To najlepszy termin na założenie nowej uprawy. 2) Późne lato (sierpień) – siew letni pozwala roślinom ukorzenić się przed zimą, a plony zbierać wiosną następnego roku. Nasiona sieje się na głębokość 1-1,5 cm, w rzędach oddalonych o 30-40 cm. Po wschodach (około 10-14 dni) siewki przerywa się, zostawiając rośliny co 20-30 cm. Podział kęp to szybsza metoda. Przeprowadza się ją wczesną wiosną (marzec-kwiecień) lub jesienią (wrzesień-październik). Wykopuje się starą kępę, dzieli ostrym szpadlem na mniejsze części (każda z korzeniami i pąkami) i sadzi w nowym miejscu w rozstawie 30×40 cm.

Z czym nie łączyć szczawiu?

Szczaw, ze względu na swoją ekspansywność i specyficzne właściwości allelopatyczne (wydzielanie substancji do gleby), nie jest idealnym sąsiadem dla wszystkich roślin. Nie zaleca się sadzić go w bezpośrednim sąsiedztwie roślin wrażliwych lub o płytkim systemie korzeniowym, które mógłby zagłuszyć. Szczególnie niewskazane jest sąsiedztwo z: 1) Roślinami strączkowymi (fasola, groch, bób) – szczaw może hamować ich wzrost. 2) Szpinakiem i rabarbarem – wszystkie te rośliny mają podobne wymagania i mogą konkurować o przestrzeń, a także być atakowane przez te same szkodniki. 3) Pomidorami i ziemniakami – nie jest to korzystne sąsiedztwo. Z kolei dobrymi sąsiadami dla szczawiu są: truskawki, maliny, agrest, kapusta, kalarepa i marchew. Szczaw posadzony na obrzeżach warzywnika lub w oddzielnej kwaterze sprawdzi się najlepiej. Jako roślina o głębokim systemie korzeniowym, dobrze znosi towarzystwo roślin o korzeniach płytkich.

Podsumowanie

Szczaw to roślina dla niecierpliwych i początkujących – rośnie szybko, jest wieloletnia, mrozoodporna i ma minimalne wymagania. Pamiętaj jednak, że ma tendencję do silnego rozrastania się, dlatego warto od początku wyznaczyć mu określone miejsce w ogrodzie lub kontrolować jego rozrost. Siej go wczesną wiosną lub późnym latem do wilgotnej, przeciętnej gleby. Unikaj sadzenia go obok roślin strączkowych, szpinaku i rabarbaru. Zbiory możesz prowadzić wielokrotnie w sezonie, ścinając liście i pozostawiając stożek wzrostu. Co 3-4 lata odmładzaj plantację przez podział kęp. Dzięki tym prostym zasadom będziesz mieć zawsze pod ręką świeży, kwaśny dodatek do zup, sosów i sałatek.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)